'Οψεις της κλασικής Αθήνας - Το διδακτικό σενάριο ( από το λογισμικό του Π.Ι. )

Πορεία διδακτικής προσέγγισης - δραστηριότητες

Eκείνο το ανοιξιάτικο πρωί, η Κλειτία, η νεαρή γυναίκα του Ευθύδικου, ξύπνησε πριν καλά καλά ξημερώσει. Ο άντρας της, ξενυχτισμένος από το χτεσινό συμπόσιο στο σπίτι του Εύδημου, κοιμόταν του καλού καιρού. Το ίδιο και τα παιδιά, η εννιάχρονη Κλεονίκη και ο δεκάχρονος Περίανδρος. Οι μόνοι που ήταν κιόλας στο πόδι ήταν οι τρεις δούλοι του σπιτιού, που είχαν αρχίσει ήδη να καθαρίζουν και να τακτοποιούν τον ανδρώνα για το συμπόσιο που οργάνωνε ο Ευθύδικος απόψε, με αφορμή την επιστροφή του πατέρα του μετά από πολύμηνη παραμονή στα κτήματά τους στη Χαλκιδική. Όχι πως ήταν σοβαρός λόγος για συμπόσιο, σκέφτηκε η Κλειτία, έλα όμως που ο Ευθύδικος έψαχνε ευκαιρία για γλέντι... Καλεσμένοι μερικοί από τους πιο σημαντικούς πολίτες της Αθήνας, μαζί με μερικούς μέτοικους (και τις απαραίτητες εταίρες). Κι από ό,τι της είπε χτες ο άντρας της ίσως θα ερχόταν και ο Πρωτίας, ο ξακουστός σοφιστής από τη Σικελία. Τέτοιους καλεσμένους δεν μπορούσες να τους ταϊσεις ό,τι κι ό,τι. Και το κρασί που τους είχε περισσέψει από το προηγούμενο συμπόσιο ούτε λόγος να το εμφανίσουν τώρα. Μήπως λοιπόν θα έπρεπε να στείλει τους δούλους στα κτήματά τους στο Λαύριο για να φέρουν προμήθειες; Ή μήπως θα ήταν καλύτερα να πάει κάποιος και στην αγορά να δει τι υπάρχει σήμερα; Άσε που χρειάζονταν οπωσδήποτε και καινούρια ποτήρια…

Με όλα αυτά στο μυαλό της η Κλειτία πήγε να ξυπνήσει τα παιδιά…

Με βάση το πορηγούμενο σενάριο χωριστείτε σε δύο ομάδες και επεξεργαστείτε τα ακόλουθα θέματα, γράφοντας ένα αφηγηματικό κείμενο για:

- τη ζωή στον οίκο του Ευθύδικου τη μέρα του συμποσίου. Τι έκανε ο ίδιος ο Ευθύδικος; Τι έκανε η Κλειτία; Ποιος φρόντισε για τις προμήθειες και τις απαραίτητες προετοιμασίες; Τι έκαναν τα παιδιά;

- το συμπόσιο στον οίκο του Ευθύδικου. Ποιοι και πόσοι ήταν οι καλεσμένοι; Τι φορούσαν; Πώς ήταν χτενισμένοι; Τι έφαγαν; Πώς διασκέδασαν; Για τι μίλησαν;

ανάπτυξη της δημιουργικότητας και εκπαίδευση γίνεται;

http://www.ted.com/talks/lang/gre/ken_robinson_says_schools_kill_creativity.html

Γιώργος Σεφέρης, "Ελένη", Ποιήματα, Αθήνα, Ικαρος, 1985, σσ. 239-242. Από τη συλλογή Κύπρον ου μ΄εθέσπισεν, (1955)

ΕΛΕΝΗ



ΤΕΥΚΡΟΣ ... ες γην εναλίαν Κύπρον ου μ' εθέσπισεν
οικείν Απόλλων, όνομα νησιωτικόν
Σαλαμίνα θέμενον της εκεί χάριν πάτρας.
..............................................................
ΕΛΕΝΗ: Ουκ ήλθον ες γην Τρωάδ' , αλλ' είδωλον ήν.
.............................................................
ΑΓΓΕΛΟΣ: Τι φής;
Νεφέλης άρ' άλλως είχομεν πόνους πέρι;



ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ, ΕΛΕΝΗ



"Τ' αηδόνια δε σ' αφήνουνε να κοιμηθείς στις Πλάτρες''.


Αηδόνι ντροπαλό, μες στον ανασασμό των φύλλων,

σύ που δωρίζεις τη μουσική δροσιά του δάσους

στα χωρισμένα σώματα και στις ψυχές

αυτών που ξέρουν πως δε θα γυρίσουν.

Τυφλή φωνή, που ψηλαφείς μέσα στη νυχτωμένη μνήμη

βήματα και χειρονομίες. δε θα τολμούσα να πω φιλήματα.

και το πικρό τρικύμισμα της ξαγριεμένης σκλάβας.


"Τ' αηδόνια δε σ' αφήνουνε να κοιμηθείς στις Πλάτρες".


Ποιες είναι οι Πλάτρες; Ποιος το γνωρίζει τούτο το νησί;

Έζησα τη ζωή μου ακούγοντας ονόματα πρωτάκουστα:

καινούργιους τόπους, καινούργιες τρέλες των ανθρώπων

ή των θεών.

η μοίρα μου που κυματίζει

ανάμεσα στο στερνό σπαθί ενός Αίαντα

και μιαν άλλη Σαλαμίνα

μ' έφερε εδώ σ' αυτό το γυρογιάλι.

Το φεγγάρι

βγήκε απ' το πέλαγο σαν Αφροδίτη.

σκέπασε τ' άστρα του Τοξότη, τώρα πάει να 'βρει

την καρδιά του Σκορπιού, κι όλα τ' αλλάζει.

Πού είναι η αλήθεια;

Ήμουν κι εγώ στον πόλεμο τοξότης.

το ριζικό μου, ενός ανθρώπου που ξαστόχησε.


Αηδόνι ποιητάρη,

σαν και μια τέτοια νύχτα στ' ακροθαλάσσι του Πρωτέα

σ' άκουσαν οι σκλάβες Σπαρτιάτισσες κι έσυραν το θρήνο,

κι ανάμεσό τους-ποιος θα το 'λεγε-η Ελένη!

Αυτή που κυνηγούσαμε χρόνια στο Σκάμαντρο.

Ήταν εκεί, στα χείλια της ερήμου. την άγγιξα, μου μίλησε:

"Δεν είν' αλήθεια, δεν είν' αλήθεια" φώναζε.

"Δεν μπήκα στο γαλαζόπλωρο καράβι.

Ποτέ δεν πάτησα την αντρειωμένη Τροία".


Με το βαθύ στηθόδεσμο, τον ήλιο στα μαλλιά, κι αυτό

το ανάστημα

ίσκιοι και χαμόγελα παντού

στους ώμους στους μηρούς στα γόνατα.

ζωντανό δέρμα, και τα μάτια

με τα μεγάλα βλέφαρα,

ήταν εκεί, στην όχθη ενός Δέλτα.

Και στην Τροία;

Τίποτε στην Τροία-ένα είδωλο.

Έτσι το θέλαν οι θεοί.

Κι ο Πάρης, μ' έναν ίσκιο πλάγιαζε σα να ήταν πλάσμα

ατόφιο.

κι εμείς σφαζόμασταν για την Ελένη δέκα χρόνια .


Μεγάλος πόνος είχε πέσει στην Ελλάδα.

Τόσα κορμιά ριγμένα

στα σαγόνια της θάλασσας στα σαγόνια της γης.

τόσες ψυχές

δοσμένες στις μυλόπετρες, σαν το σιτάρι.

Κι οι ποταμοί φουσκώναν μες στη λάσπη το αίμα

για ένα λινό κυμάτισμα για μια νεφέλη

μιας πεταλούδας τίναγμα το πούπουλο ενός κύκνου

για ένα πουκάμισο αδειανό, για μιαν Ελένη.

Κι ο αδερφός μου;

Αηδόνι αηδόνι αηδόνι,

τ' είναι θεός; τι μη θεός; και τι τ' ανάμεσό τους;



"Τ' αηδόνια δε σ' αφήνουνε να κοιμηθείς στις Πλάτρες".


Δακρυσμένο πουλί,

στην Κύπρο τη θαλασσοφίλητη

που έταξαν για να μου θυμίζει την πατρίδα,

άραξα μοναχός μ' αυτό το παραμύθι,

αν είναι αλήθεια πως αυτό είναι παραμύθι,

αν είναι αλήθεια πως οι άνθρωποι δε θα ξαναπιάσουν

τον παλιό δόλο των θεών.

αν είναι αλήθεια

πως κάποιος άλλος Τεύκρος, ύστερα από χρόνια,

ή κάποιος Αίαντας ή Πρίαμος ή Εκάβη

ή κάποιος άγνωστος, ανώνυμος που ωστόσο

είδε ένα Σκάμαντρο να ξεχειλάει κουφάρια,

δεν το 'χει μες στη μοίρα του ν' ακούσει

μαντατοφόρους που έρχουνται να πούνε

πως τόσος πόνος τόση ζωή

πήγαν στην άβυσσο

για ένα πουκάμισο αδειανό για μιαν Ελένη.

Ένα υπέροχο δώρο από τη φιλόλογο Ευαγγελία Στάμου και τους μαθητές του Γ.Ε.Λ. Πεδινής Γεώργιο Θωμά, Βασιλική Λιάρου, και Φωτεινή Σιαφάκα .

Η δραματοποιημένη αφήγηση σε συνδυασμό με τη βιντεοπροβολή παρουσιάστηκαν στην τιμητική εκδήλωση για το Ν. Καζαντζάκη που έγινε στις 24-02-2010 στο Καμπέρειο Ίδρυμα στα Γιάννενα, και σε όσους είχαμε τη χαρά να την παρακολουθήσουμε πρόσφερε ένα βιωματικό ταξίδι στη σκέψη του Καζαντζάκη γεμάτο συγκίνηση. Από εμάς μια ευχή : Να' ναι πάντα καλά και δημιουργικοί!

Κική Δημουλά

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 1948

Κρατῶ λουλοῦδι μᾶλλον.
Παράξενο.
Φαίνετ᾿ ἀπ᾿ τὴ ζωή μου
πέρασε κῆπος κάποτε.

Στὸ ἄλλο χέρι
κρατῶ πέτρα.
Μὲ χάρη καὶ ἔπαρση.
Ὑπόνοια καμιὰ
ὅτι προειδοποιοῦμαι γι᾿ ἀλλοιώσεις,
προγεύομαι ἄμυνες.
Φαίνετ᾿ ἀπ᾿ τὴ ζωή μου
πέρασε ἄγνοια κάποτε.΄

Χαμογελῶ.
Ἡ καμπύλη του χαμόγελου,
τὸ κοῖλο αὐτῆς τῆς διαθέσεως,
μοιάζει μὲ τόξο καλὰ τεντωμένο,
ἕτοιμο.
Φαίνετ᾿ ἀπ᾿ τὴ ζωή μου
πέρασε στόχος κάποτε.
Καὶ προδιάθεση νίκης.

Τὸ βλέμμα βυθισμένο
στὸ προπατορικὸ ἁμάρτημα:
τὸν ἀπαγορευμένο καρπὸ
τῆς προσδοκίας γεύεται.
Φαίνετ᾿ ἀπ᾿ τὴ ζωή μου
πέρασε πίστη κάποτε.

Ἡ σκιά μου, παιχνίδι τοῦ ἥλιου μόνο.
Φοράει στολὴ δισταγμοῦ.
Δὲν ἔχει ἀκόμα προφθάσει νὰ εἶναι
σύντροφός μου ἢ καταδότης.
Φαίνετ᾿ ἀπ᾿ τὴ ζωή μου
πέρασ᾿ ἐπάρκεια κάποτε.

Σὺ δὲν φαίνεσαι.
Ὅμως γιὰ νὰ ὑπάρχει γκρεμὸς στὸ τοπίο,
γιὰ νά ῾χω σταθεῖ στὴν ἄκρη του
κρατώντας λουλούδι
καὶ χαμογελώντας,
θὰ πεῖ πὼς ὅπου νά ῾ναι ἔρχεσαι.
Φαίνετ᾿ ἀπ᾿ τὴ ζωή μου
ζωὴ πέρασες κάποτε.

Ημερίδα με θέμα «Δια Βίου Μάθηση: Η Ελληνική προοπτική και η Σουηδική εμπειρία»

Δελτίο Τύπου 23/02/2010

Στη σημερινή ημερίδα που οργανώθηκε στο Υπουργείο Παιδείας Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων με θέμα «Δια Βίου Μάθηση: Η Ελληνική προοπτική και η Σουηδική εμπειρία» απέστειλε χαιρετισμό ο Πρωθυπουργός, Γιώργος Α. Παπανδρέου, ενώ παρευρέθησαν και απεύθυναν χαιρετισμό η Υφυπουργός Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων, Εύη Χριστοφιλοπούλου, ο σύμβουλος του Πρωθυπουργού για θέματα Δια Βίου Μάθησης, καθηγητής Αλέξης Κόκκος και οι εκπρόσωποι της Μορφωτικής Συνομοσπονδίας Εργαζομένων (ABF) Σουηδίας, Karl‐Peter Thorwaldsson, o Πρόεδρος του ABF, Stefan Svensson, o Αναπλ. Γενικός Γραμματέας του ABF και ο Δρ Πέτρος Γουγουλάκης, Ανώτερος Λέκτωρ Παιδαγωγικής Πανεπιστημίου Στοκχόλμης. Το συντονιστικό ρόλο της ημερίδας είχε ο Γ.Γ. Δια Βίου Μάθησης, Ευθύμιος Μπάκας.


Ο Πρωθυπουργός, μέσω του μηνύματος που απέστειλε, τόνισε μεταξύ άλλων την ανάγκη να έχουν «όλοι οι πολίτες συνεχή πρόσβαση στη μάθηση και να καταστήσουμε τη γνώση και τη συνεχή εκπαίδευση κοινό αγαθό για όλους» και επισήμανε τη σημασία που έχει το γεγονός ότι «όλες οι δράσεις για τη Δια Βίου Μάθηση συντονίζονται από το Υπουργείο Παιδείας». Ο καθηγητής Αλέξης Κόκκος, παρουσίασε την πορεία της Δια Βίου Μάθησης στη χώρα μας από τη δεκαετία του ’80 όταν θεσπίστηκαν τα Λαϊκά σχολεία, ως αποτέλεσμα της γόνιμης συνεργασίας Ελλάδας – Σουηδίας και τόνισε τη χρησιμότητα της Σουηδικής εμπειρίας για την Ελληνική προοπτική στη Δια Βίου Μάθηση.


H Υφυπουργός Παιδείας μετέφερε στην ημερίδα το χαιρετισμό της Υπουργού Παιδείας, Άννας Διαμαντόπουλου, ενώ κατά τη διάρκεια της ομιλίας της αποτύπωσε το πολιτικό στίγμα της νέας στρατηγικής για τη Δια Βίου Μάθηση τονίζοντας ότι η Πολιτική Ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας είναι «αποφασισμένη για μεγάλες τομές». Η κα Χριστοφιλοπούλου τόνισε ότι στόχος της νέας πολιτικής για τη Δια Βίου Μάθηση, είναι η δημιουργία ενός συστήματος ανθρωποκεντρικού, αναπτυξιακού και κοινωνικά δίκαιου.



Η Υφυπουργός επισήμανε : «Η Πολιτική Ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας σχεδιάζει τη μεταφορά πολλών αρμοδιοτήτων για τη Δια Βίου Μάθηση στην Περιφέρεια και στους ισχυρούς δήμους που θα προκύψουν από τη νέα αρχιτεκτονική του συστήματος «Καλλικράτης». Οι μεγάλες προτεραιότητες για τη Δια Βίου Μάθηση όπως η πράσινη ανάπτυξη, οι νέες τεχνολογίες, ο πολιτισμός και η καταπολέμηση των κοινωνικών αποκλεισμών, εξειδικεύονται, σχεδιάζονται και εφαρμόζονται ανάλογα με της ιδιαιτερότητες της κάθε περιοχής με προγραμματικές συμβάσεις μεταξύ Κυβέρνησης και Τοπικής Αυτοδιοίκησης».

Από http://www.ypepth.gr/el_ec_categoryssn3365.htm

Καβάφης Κ. Π

Ο καθρέπτης στην είσοδο

Το πλούσιο σπίτι είχε στην είσοδο
έναν καθρέπτη μέγιστο, πολύ παλαιό·
τουλάχιστον προ ογδόντα ετών αγορασμένο.

Ένα εμορφότατο παιδί, υπάλληλος σε ράπτη
(τες Κυριακές, ερασιτέχνης αθλητής),
στέκονταν μ’ ένα δέμα. Το παρέδοσε
σε κάποιον του σπιτιού, κι αυτός το πήγε μέσα
να φέρει την απόδειξι. Ο υπάλληλος του ράπτη
έμεινε μόνος, και περίμενε.
Πλησίασε στον καθρέπτη και κυττάζονταν
κ’ έσιαζε την κραβάτα του. Μετά πέντε λεπτά
του φέραν την απόδειξι. Την πήρε κ’ έφυγε.

Μα ο παλαιός καθρέπτης που είχε δει και δει,
κατά την ύπαρξίν του την πολυετή,
χιλιάδες πράγματα και πρόσωπα·
μα ο παλαιός καθρέπτης τώρα χαίρονταν,
κ’ επαίρονταν που είχε δεχθεί επάνω του
την άρτιαν εμορφιά για μερικά λεπτά.


(Από τα Ποιήματα 1897-1933, Ίκαρος 1984)

Καβάφης Κ. Π.

Η Πόλις



Είπες· «Θα πάγω σ’ άλλη γη, θα πάγω σ’ άλλη θάλασσα.
Μια πόλις άλλη θα βρεθεί καλλίτερη από αυτή.
Κάθε προσπάθεια μου μια καταδίκη είναι γραφτή·
κ’ είν’ η καρδιά μου — σαν νεκρός — θαμένη.
Ο νους μου ως πότε μες στον μαρασμόν αυτόν θα μένει.
Όπου το μάτι μου γυρίσω, όπου κι αν δω
ερείπια μαύρα της ζωής μου βλέπω εδώ,
που τόσα χρόνια πέρασα και ρήμαξα και χάλασα.»

Καινούριους τόπους δεν θα βρεις, δεν θάβρεις άλλες θάλασσες.
Η πόλις θα σε ακολουθεί. Στους δρόμους θα γυρνάς
τους ίδιους. Και στες γειτονιές τες ίδιες θα γερνάς·
και μες στα ίδια σπίτια αυτά θ’ ασπρίζεις.
Πάντα στην πόλι αυτή θα φθάνεις. Για τα αλλού — μη ελπίζεις—
δεν έχει πλοίο για σε, δεν έχει οδό.
Έτσι που τη ζωή σου ρήμαξες εδώ
στην κώχη τούτη την μικρή, σ’ όλην την γη την χάλασες.


(Από τα Ποιήματα 1897-1933, Ίκαρος 1984)

Καβάφης Κ. Π.

Τείχη







Χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην, χωρίς αιδώ
μεγάλα κ’ υψηλά τριγύρω μου έκτισαν τείχη.

Και κάθομαι και απελπίζομαι τώρα εδώ.
Άλλο δεν σκέπτομαι: τον νουν μου τρώγει αυτή η τύχη·

διότι πράγματα πολλά έξω να κάμω είχον.
A όταν έκτιζαν τα τείχη πώς να μην προσέξω.

Aλλά δεν άκουσα ποτέ κρότον κτιστών ή ήχον.
Aνεπαισθήτως μ’ έκλεισαν από τον κόσμον έξω.


(Από τα Ποιήματα 1897-1933, Ίκαρος 1984)

ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ ΠΑΝΩ ΣΕ ΜΙΑΝ ΑΧΤΙΔΑ

IV

Η ΠΟΡΤΟΚΑΛΕΝΙΑ

Τόσο πολύ τη μέθυσε ο χυμός του ήλιου
Πού έγειρε το κεφάλι της και δέχτηκε να γίνει
Σιγά - σιγά : η μικρή Πορτοκαλένια!

Έτσι καθώς γλαυκόλαμψαν οι εφτά ουρανοί
Έτσι καθώς αγγίξαν μια φωτιά τα κρύσταλλα
Έτσι καθώς αστράψανε χελιδονοουρές
Σάστισαν πάνω οι άγγελοι και κάτω οι κοπελιές
Σάστισαν πάνω οι πελαργοί και κάτω τα παγόνια
Κι όλα μαζί συνάχτηκαν κι όλα μαζί την είδαν
Κι όλα μαζί τη φώναξαν : Πορτοκαλένια!

Μεθάει το κλήμα κι ο σκορπιός μεθάει ο κόσμος όλος
Όμως της μέρας η κεντιά τον πόνο δεν αφήνει
Τη λέει ο νάνος ερωδιός μέσα στα σκουληκάκια
Τη λέει ο χτύπος του νερού μες στις χρυσοστιγμές
Τη λέει κι η δρόσο στου καλού βοριά το απανωχείλι:

Σήκω μικρή μικρή μικρή Πορτοκαλένια!
Όπως σε ξέρει το φιλί κανένας δεν σε ξέρει
Μήτε σε ξέρει ο γελαστός Θεός
Που με το χέρι του ανοιχτό στη φλογερή αντηλιά
Γυμνή σε δείχνει στους τριανταδυό του ανέμους!

Οδυσσέας Ελύτης , Ήλιος Ο Πρώτος